متساويين بر ديگرى ، چنان كه سابقا مذكور شد . تنبيه حكمى " مخفى نماناد كه چنان كه شىء تا واجب نشود موجود نمىتواند شد و همچنين تا ممتنع نباشد معدوم نمىتواند شد ، و از اين معنى تعبير مىكنند بامتناع سابق ، برهانش برهان وجوب سابق است ، و باندك تأملى ظاهر مىشود و در ازاى وجوب سابق وجوب لا حق است كه بعد از وجود و به شرط وجود ثابت مىشود به اين معنى كه وجود شىء واجب و عدمش ممتنع مىباشد ، به شرط اينكه موجود و با فرض اينكه موجود است ، و اگر به شرط وجود ، عدم وجود جايز باشد ، اجتماع نقيضين لازم مىآيد . و در ازاى امتناع سابق امنناع لا حق است كه به شرط عدم و با فرض عدم ثابت مىشود به قياس وجوب لا حق ، از اينجاست كه گفته‌اند : هر ممكن موجود ، محفوف به دو وجوب است ، وجوب سابق و وجوب لا حق ، و هرممكن معدوم محفوفست به دو امتناع ، يكى سابق و ديگرى لا حق . لمعة " الهية " [ بيان معناى علت بمعنى اعم و اقسام و انواع آن ] بدانكه علت آنست كه محتاج باشد به او چيزى ديگر ، و معلول آنست كه محتاج باشد به چيزى ديگر ، و علت به اين معنى چهار قسم است ، زيرا كه علت شىء ، يا داخل در آن شىء است يا خارج از آن شىء داخل دو قسم است ، زيرا كه آن داخل يا چيزيست كه با وجود او آن شىء بالقوه است به اين معنى كه جهت قوه و ابهام آن شىء است ، و يا چيزيست كه با وجود او آن شىء بالفعل است به اين معنى كه جهت فعليت و تحصل آن شىء است . حاصل كلام ، جزء شىء يا در آن قوه بودن و استعداد مأخوذ و يا فعليت و تحصل معتبر است ، اول را علت ماديه مىگويند ، و دوم را علت صوريه ، علت ماديه و علت صوريه را علت ماهيت مىگويند ، زيرا كه تقوم و تجوهر و التيام ماهيت در حد انفس خود به آن دو علت است - اگرچه باعتبار آنكه از اجزاء خارجيه‌اند در وجود معلول نيز مدخليتى دارند ، پس از براى آنها دو نحو از عليت ثابت است ، و جزء مادى را نسبت بجزء صورى ماده مىگويند